NAVOIY GʻAZALLARIDA KOʻNGUL FALSAFASI
DOI:
https://doi.org/10.66345/stj.6619Keywords:
Alisher Navoiy, gʻazal, poetika, badiiy san’at, qofiya, lirik qahramon, koʻngil obrazi, tark, faqr yoʻli.Abstract
Ushbu maqolada soʻz mulkining sultoni Alisher Navoiyning “Badoye’ ul-vasat” devoniga kiritilgan “Ne ishq ediki, adam ayladi vujudimni...” va “Ey koʻngul, men tarki ishq ettim, vale fosh etmagil...” gʻazallarining gʻoyaviy-badiiy xususiyatlari, qofiya tizimi va obrazlar silsilasi tadqiq etilgan. Gʻazallardagi tasavvufiy fano va baqo tushunchalarini, lirik qahramonning ruhiy-ma’naviy yuksalish bosqichlarini matn tahlili orqali ochib beriladi. Maqolada tazod, talmih, tashbih, ishtiqoq, tashxis va tanosub kabi badiiy san’atlarning qoʻllanish mahorati sarlavha ostidagi baytlar misolida tizimli yoritilgan. Shuningdek, koʻngil, koʻz, soqiy, tosh va faqr yoʻli kabi mumtoz obrazlarning ramziy va majoziy ma’nolari falsafiy jihatdan talqin qilingan.
Downloads
References
1. Alisher Navoiy. Toʻla asarlar toʻplami. 3-jild. Toshkent: “Gʻafur Gʻulom nomidagi nashriyot-matbaa uyi”. 2013. – B.764.
2. Hojiahmedov A. Mumtoz badiiyat malohati. Toshkent: “Sharq”. 1999. – B.240.
3. Hojiahmedov A. Navoiy aruzi nafosati. Toshkent: “Fan”. 2006. – B.288.
4. Hojiahmedov A. Oʻzbek aruzi lugʻati. Toshkent: “Sharq”. 1998. – B.224.
5. Is’hoqov Yo. Navoiy poetikasi (“Xazoyin ul-maoniy” asosida). Toshkent: “Fan”. 1983. – B.167.
6. Is’hoqov Yo. Soʻz san’ati soʻzligi. Toshkent: “Oʻzbekiston”. 2014. – B.320.
7. Qayumov A. Dilkusho takrorlar va ruhafzo ash’orlar. Toshkent: “Sharq”. 2014. – B.272.
8. Berdak Yusuf. Mumtoz adabiy asarlar lugʻati. Toshkent: “Sharq”. 2010. – B.528.
9. Lapasov J. Mumtoz adabiy asarlar oʻquv lugʻati. Toshkent: “Oʻqituvchi”. 1994. – B.272.
10. Ataniyazova M. Mumtoz adabiyot istilohlari qisqacha izohli lugʻati. Nukus: “Ilimpaz”. 2021. – B.100.
