“SHUM BOLA” QISSASIDA UCHRAYDIGAN KISHILARGA NISBATAN QO‘LLANILADIGAN LEKSEMALARNING SEMANTIK TAHLILI
DOI:
https://doi.org/10.66345/stj.6518Keywords:
Shum bola, semantika, leksema, kishi nomlovchi leksemalar, leksik semantika, pragmatika, badiiy matn, semantik tahlil, kontekstual ma’no, emotsional-ekspressiv birliklar.Abstract
Ushbu maqolada Shum bola asarida kishilarga nisbatan qo‘llanilgan leksemalarning semantik xususiyatlari tahlil qilindi. Tadqiqot davomida yo‘lboshchi, birodar, beva, meshkob, xo‘shmo‘ylov, nuroniy, pahlavon, mug‘ombir, juvonmarg, bekorchi, murid, qarag‘im, kamina, olomon kabi leksemalarning lug‘aviy va kontekstual ma’nolari ochib berildi. Tadqiqotda insonni ifodalovchi leksemalar ijtimoiy maqom, yosh, qarindoshlik, kasb-hunar, tashqi ko‘rinish, ruhiy-emotsional holat hamda xarakter-xususiyat semalari bo‘yicha tasniflanadi. Shuningdek, ushbu birliklarning qahramon xarakterini yaratish, ijtimoiy muhitni ifodalash hamda muallifning baholovchi munosabatini aks ettirishdagi o‘rni yoritildi. Tadqiqot natijasida kishi nomlovchi leksemalar asarning badiiy-estetik ta’sirchanligini oshiruvchi muhim semantik vositalardan biri ekanligi aniqlandi.
Downloads
References
1. Shum bola. — Toshkent: G‘afur G‘ulom nomidagi Adabiyot va san’at nashriyoti, 2018. — 224 b.
2. Rahmatullayev Sh.. Hozirgi o‘zbek adabiy tili. — Toshkent: Universitet, 2006. — 476 b.
3. Hojiyev A.. O‘zbek tili leksikologiyasi. — Toshkent: O‘qituvchi, 1981. — 198 b.
4. Mahmudov N.. Til va jamiyat. — Toshkent: Ma’naviyat, 2009. — 192 b.
5. Begmatov E.. Hozirgi o‘zbek adabiy tilining leksik qatlamlari. — Toshkent: Fan, 1985. — 236 b.
6. O‘zbek tilining izohli lug‘ati: 5 jildli. — Toshkent: O‘zbekiston milliy ensiklopediyasi, 2006–2008.
7. Lyons John. Semantics. — Cambridge: Cambridge University Press, 1977. — 897 p.
8. Lakoff George. Women, Fire, and Dangerous Things. — Chicago: University of Chicago Press, 1987. — 632 p.
9. Mahmudov N.. O‘zbek tilida mazmuniy sintaksis va matn semantikasi muammolari: Filol. fan. d-ri ... diss. — Toshkent, 1992. — 250 b.
10. Rahmatullayev Sh.. Hozirgi o‘zbek tilida leksik ma’no va polisemiya masalalari: Filol. fan. d-ri ... diss. — Toshkent, 1971. — 310 b.
11. Safarova N.. O‘zbek tilida shaxs nomlari semantikasi: Filol. fan. bo‘yicha falsafa doktori (PhD) diss. — Toshkent, 2018. — 145 b.
12. Xudoyberdiyeva D.. Antropotsentrik tilshunoslikda inson konsepti va uning til birliklarida ifodalanishi: Filol. fan. d-ri ... diss. — Toshkent, 2016. — 260 b.
13. Abdurahmonova G.. Badiiy matnda shaxsga oid leksemalarning pragmatik-semantik xususiyatlari: Filol. fan. bo‘yicha falsafa doktori (PhD) diss. — Samarqand, 2020. — 156 b.
14. Iskandarova S.. O‘zbek tilida baholovchi leksemalarning semantik tahlili: Filol. fan. bo‘yicha falsafa doktori (PhD) diss. — Buxoro, 2019. — 148 b.
