HARBIY TERMINLARNING TARIXIY-ETIMOLOGIK TAVSIFI
DOI:
https://doi.org/10.66345/stj.6486Keywords:
leksika, harbiy termin, eski o‘zbek tili, lug‘aviy ma’no, etimoloiya, o‘z qatlam, o‘zlashma qatlamAbstract
Hozirgi o‘zbek adabiy tili qurilishida terminologiya alohida o‘rin vа mavqega egaligi bilan ajralib turadi. Terminologiyaning til lug‘at tarkibidagi roli haqida ikki dunyoqarash mavjud. Birinchi g‘oyaga ko‘ra, terminologiya adabiy til leksikasining mustaqil qatlami tarzida e’tirof etilsa, ikkinchi ta’limotga muvofiq u adabiy til so‘z boyligi tarkibidan ajratiladi, “alohida turuvchi” obyekt tarzida baholanadi va nutqning turlari (sheva, jargon, jonli so‘zlashuv)ga tenglashtiriladi. Bugungi kunga kelib, kasbiy soha tilini o‘rganish yangi bosqichga ko‘tarildi. Biroq, kasbiy sohaga oid til birliklarini mavzu bo‘yicha yoki boshqa kichik guruhlar asosida tasniflash tamoyillarini hamda ularga xos alohida tizimlararo munosabat turlarini aniqlash, shuningdek, ushbu til birliklarining o‘ziga xos funksional xususiyatlarini belgilashga doir masalalar hanuz o‘z yechimini kutmoqda. Shu nuqtai паzаrdап, ushbu sohada mustaqillikning dastlabki kunlaridanoq O‘zbekiston tilshunoslari zimmasiga kasbga oid til birliklarini o‘rganish vа soha atamalarini tizimlashtirish, shuningdek, maxsus soha
lug‘atlarini tuzish bo‘yicha bir qator vazifalar yuklatildi.Harbiy terminologiya mamlakatimizda endigina shakllanish vа rivojlanish bosqichiga qadam qo‘yayotgan bugungi kunda ingliz, rus va boshqa tillar harbiy terminologiyasini o‘rganishga bo‘lgan e’tibor yanada kuchaymoqda. Umuman olganda, harbiy obyektni atoqli otlar vositasida ifodalash jarayonida harbiy kasbga doir til birliklarining quyidagi kichik sinflarini alohida ajratib ko‘rsatish mumkin. Harbiy terminologiya o‘ziga xos struktur va leksik-semantik xususiyatlar bilan tavsiflanadi.
Downloads
References
1. Sh.Ali Yazdiyning “Zafarnoma” asarining o‘zbekcha tarjimasidagi harbiy leksikaga oid so‘zlarning mavzuiy-semantik guruhlari haqida.
2. Dadaboyev H., Yodgorov H. O‘zbek harbiy terminologiyasi. – Toshkent., 2020. – 67 b.
3. Abdurahmonov G‘., Shukurov Sh., Mahmudov Q. (2008). O‘zbek tilining tarixiy grammatikasi. – T.
4. Abdushukurov B. (2015). Eski turkiy til leksikasi. Tafakkur Bo‘stoni. – T. Dadaboyev H. (2019). O‘zbek terminologiyasi. – T.
