TILDAGI MA’NO HAMDA MAZMUN MUNDARIJASINING PRAGMATIK TADQIQI
DOI:
https://doi.org/10.66345/stj.v4i5/2.6251Keywords:
Ma’noshunoslik, pragmatika, pragmalingvistika, obraz, ramz, timsol, psiholingvistika, mental leksikon, nutqiy aktlar, diskurs, pragmatik vaziyat, presuppozitsiya.Abstract
Maqolada tilning barcha sathlarida tadqiqot ob’ekti bo‘lgan hamda murakkab birlik hisoblangan til birligi bo‘lgan so‘zning ma’no tuzilishi, mazmun mundarijasi o‘zaro munosabatdorlikda pragmatik jihatdan presuppozitsiya ifodalab, har qanday matnni mazmuniy murakkablashtirishi tahlil etilgan. So‘z murakkab birlik sifatida nutqiy aktlarning nutqiy vaziyatga mos holda nutqiy strategiya talabi bilan lokutiv, illokutiv, perlokutiv aktlarning yuzaga chiqishiga vosita bo‘lishi hamda matnlarda botiniy ma’no va mazmun ifodalashi yoritilgan. Shuningdek, so‘zning obraz, ramz, timsol ifodalab kelishi pragmatik jihatdan bo‘lishi tasavvuf yo‘nalishidagi matnlar misolida ochib berilgan. So‘zda nafaqat ma’no, balki mazmun tuzilishi ham bo‘lishi misollar orqali ochib berilgan. So‘z pragmalingvistikaning ob’ekti sifatida matnning mazmuniy murakkablashtirishi ocib berilgan.
Downloads
References
1. Аҳмад Яссавий. Ҳикматлар. Тошкент, 1991 йил, 255-бет.
2. Рахматуллаев Ш. Ҳозирги адабий ўзбек тили. Иккинчи китоб. Тошкент, “Mumtoz so‘z”, 2010, 184-бет.
3. Нурмонов А. Структор тилшунослик: илдизлари ва йўналишлари (“Лингвистика” йўналишидаги магистрлар учун ўқув қўлланма). – Андижон, 2006, 34-35-бет.
4. Собиров А. Ўзбек тилининг лексик сатҳини системалар системаси тамойили асосида тадқиқ этиш.- Тошкент: Маънавият, 2004. – 160 б.
5. Usmonova Sh., SHamsiyeva SH. Psiholingvistika. Darslik. – Toshkent: Boomany print, 2022. - 186 b.
6. Эшмўминов А. Ўзбек миллий корпусининг синонимик базаси. Қарши. 2019.
7. Rahimov U. Ozbek tilida pragmatika va presuppozitsiya hamda matnning konseptologik tadqiqi. Andijon, 2026 yil, 41-bet.
8. Набиева Д. Ўзбек тилининг турли сатҳларида умумийлик-хусусийлик диалектикасининг намоён бўлиши. Тошкент. - 2005.
9. Неъматов Ҳ., Бозоров О. Тил ва нутқ. Тошкент, 1993 йил, 5-бет.
10. Иброҳим Ҳаққулов. Тасаввуф ва шеърият. Тошкент. 1991 йил.10-бет.
11. Иброҳим Ҳаққулов. Шеърият – руҳий муносабат. Тошкент, 1989 йил.
12. Иброҳим Ҳаққулов. Тасаввуф ва шеърият. Тошкент. 1991 йил.
13. Ўзбек тилининг изоҳли луғати. 1-том. Москва, 1980 йил, 624-бет.
14. Навоий асарлари луғати. Тошкент, 1972 йил, 526 бет.
15. Иванов С. Алишер Навоийнинг “Лисон ут-тайр” достони.(Рус тилидан Абдулла Шер таржимаси). “Жаҳон адабиёти журнали”, 2015 йил, 8-сон.
16. Сафаров Ш. Прагмалингвистика. Жиззаҳ. 2010.
