AGGLUTINATIV TILLARDA NORMATIV INFERENSIYA (OʻZBEK HUQUQIY DISKURSI MISOLIDA)
DOI:
https://doi.org/10.66345/stj.6521Keywords:
agglutinativ tipologiya, normativ inferensiya, huquqiy diskurs, lingvo-mantiqiy ekspertiza, deontik mantiq, o‘zbek tili, soliq qonunchiligi, morfologik qatlam, interpretativ kolliziya, QQS, jismoniy shaxslar daromad solig‘i.Abstract
Maqolada o‘zbek tilining agglutinativ morfologik qurilishi huquqiy matnda normativ inferensiya qanday yuzaga kelishiga ta’siri tahlil qilinadi. Asosiy e’tibor normativ ma’noning faqat terminlar yoki gap mazmuni orqali emas, qo‘shimchalar tizimi, nisbat shakllari, ko‘makchili qurilmalar va sintaktik qamrov orqali ham shakllanishiga qaratiladi. O‘zbekiston Respublikasi Soliq kodeksining 239-moddasi - tovarlarni realizatsiya qilish bo‘yicha aylanma, 248-moddasi - soliq bazasini aniqlash tartibi, 370-377-moddalari - jismoniy shaxslarning jami daromadi tarkibi misolida grammatik shakl bilan huquqiy talqin o‘rtasidagi bog‘lanish ko‘rsatiladi. Tahlilda morfologik tahlil bosqichi, inferensial tiklash va deontik baholash bosqichlari qo‘llanadi. Natijada agglutinativ tuzilma normativ matnda sintaktik qamrov noaniqligi, interpretativ kolliziya, terminologik diffuziya va inferensial kengayish kabi hodisalarni yuzaga chiqarishi aniqlanadi. Maqola pragmalingvistika, deontik mantiq, diskurs tahlili va huquqiy interpretatsiya yondashuvlarini o‘zbek huquqiy diskursi materiali bilan bog‘laydi.
Downloads
References
1. Austin, J. L. (1962). How to Do Things with Words. Oxford: Clarendon Press.
2. Bhatia, V. K. (1993). Analysing Genre: Language Use in Professional Settings. London: Longman.
3. Coulthard, M., & Johnson, A. (2007). An Introduction to Forensic Linguistics: Language in Evidence. London: Routledge.
4. Endicott, T. (2000). Vagueness in Law. Oxford: Oxford University Press.
5. Gibbons, J. (2003). Forensic Linguistics: An Introduction to Language in the Justice System. Oxford: Blackwell.
6. Grice, H. P. (1975). Logic and conversation. In P. Cole & J. L. Morgan (Eds.), Syntax and Semantics (Vol. 3, pp. 41–58). New York: Academic Press.
7. Johanson, L. (2021). Turkic. Cambridge: Cambridge University Press.
8. Кононов, А. Н. (1960). Грамматика современного узбекского литературного языка. Москва–Ленинград: Издательство Академии наук СССР.
9. Marmor, A. (2014). The Language of Law. Oxford: Oxford University Press.
10. Mellinkoff, D. (1963). The Language of the Law. Boston: Little, Brown & Co.
11. Нурмонов, А. (1990). Ўзбек тили морфологияси. Тошкент: Ўқитувчи.
12. Ўзбекистон Республикасининг Солиқ кодекси. (2019, 30 декабрь). Янги таҳрир. https://lex.uz/docs/-4674902
13. Қиличев, Э. (1992). Ўзбек тилининг амалий стилистикаси. Тошкент: Ўқитувчи.
14. Searle, J. R. (1969). Speech Acts: An Essay in the Philosophy of Language. Cambridge: Cambridge University Press.
15. Sperber, D., & Wilson, D. (1986). Relevance: Communication and Cognition. Cambridge, MA: Harvard University Press.
16. Tiersma, P. M. (1999). Legal Language. Chicago: University of Chicago Press.
17. von Wright, G. H. (1951). Deontic logic. Mind, 60(237), 1–15.
