ANTROPONIM KOMPONENTLI PAREMIYALARNING SEMANTIK VA LINGVOMADANIY TAHLILI (O‘ZBEK VA FRANSUZ TILLARI MATERIALLARI ASOSIDA)
DOI:
https://doi.org/10.66345/stj.6510Keywords:
antroponim, paremiya, maqol, lingvomadaniyat, semantika, onomastika, antroponimika, konsept, milliy mentalitet, qiyosiy tilshunoslik, paremiologiya.Abstract
Mazkur maqolada o‘zbek va fransuz tillaridagi antroponim komponentli paremiyalarning semantik, lingvomadaniy hamda konseptual xususiyatlari qiyosiy aspektda tadqiq etiladi. Tadqiqotning asosiy maqsadi tarkibida antroponimlar ishtirok etgan paremik birliklarning ma’no strukturasini, ularning shakllanish omillarini hamda milliy-madaniy mazmunini aniqlashdan iborat. Maqolada antroponimlarning paremiya tarkibidagi nominativ, aksiologik, pragmatik va lingvomadaniy funksiyalari tahlil qilinadi hamda ularning xalq tafakkuri, tarixiy xotira va milliy konseptlar bilan aloqadorligi yoritiladi. Tadqiqot davomida qiyosiy-tipologik, semantik tahlil, kontekstual interpretatsiya va lingvomadaniy yondashuv metodlaridan foydalanildi. Natijalar shuni ko‘rsatdiki, antroponim komponentli paremiyalar tarkibida shaxs nomlari o‘zining birlamchi referensial funksiyasidan chiqib, umumlashgan madaniy kod, axloqiy baholash vositasi va kollektiv tajriba modeli sifatida namoyon bo‘ladi. O‘zbek va fransuz paremik fondining qiyosiy tahlili asosida tarixiy xotira, diniy tasavvurlar, stereotiplash va milliy konseptlarning shakllanishida antroponimlarning alohida o‘rin tutishi aniqlandi. Mazkur tadqiqot natijalari qiyosiy tilshunoslik, onomastika, paremiologiya hamda lingvomadaniyatshunoslik yo‘nalishlarida olib boriladigan keyingi izlanishlar uchun nazariy va amaliy asos bo‘lib xizmat qilishi mumkin.
Downloads
References
1. Begmatov E. A. O‘zbek tili antroponimikasi. – Toshkent: Fan, 2013.
2. Begmatov E. A. O‘zbek ismlari ma’nosi. – Toshkent: O‘zME, 1998.
3. Begmatov E. A. Nomlar va odamlar. – Toshkent: Fan, 1966.
4. Kenjayeva S. E. O‘zbek antroponimlarining semantik va sotsiolingvistik tadqiqi. – Toshkent, 2011. (PhD avtoreferat)
5. Baxronova D. Antropozoomorfizmlarning semantik va lingvokulturologik xususiyatlari (o‘zbek va ispan tillari materialida). – PhD diss., 2017.
6. Mahmud Koshg‘ariy. Devonu lug‘otit turk. – Toshkent: Fan, (zamonaviy nashrlar).
7. Superanskaya A. V. Teoriya imeni sobstvennogo. – Moskva: Nauka, 1973.
8. Nikonov V. A. Имя и общество. – Москва: Наука, 1974.
9. Podolskaya N. V. Словарь русской ономастической терминологии. – Москва: Nauka, 1988.
10. Teliya V. N. Русская фразеология: семантический, прагматический и лингвокультурологический аспекты. – Москва: Школа «Языки русской культуры», 1996.
11. Permyakov G. L. Основы структурной паремиологии. – Москва: Наука, 1988.
12. Maslova V. A. Лингвокультурология. – Москва: Academia, 2001.
13. Dauzat A. Dictionnaire étymologique des noms de famille et prénoms de France. – Paris: Larousse, 1980.
14. Morlet M.-T. Les noms de personne sur le territoire français. – Paris: CNRS, 1991.
15. Сувонова Н., Алиева Г. Ўзбек ҳалқ мақолларини француз тилига таржима қилишнинг миллий хусусиятлари. Scientific-methodological electronic journal “Foreign Languages in Uzbekistan”, 2020, No 3(32), 192–205 https://journal.fledu.uz
