O‘ZBEK TILIDA FE’L ANALITIK SHAKLLARINI AVTOMATIK TANIB OLISH MUAMMOLARI
DOI:
https://doi.org/10.66345/stj.6452Keywords:
fe’l analitik shakllari, kompyuter lingvistikasi, morfologik analiz, morfoanalizator, tabiiy tilni qayta ishlash, yordamchi fe’llar, omonimiya, disambiguatsiya, korpus lingvistikasi, CRF, BERT, mashina tarjimasi, sintaktik tahlil, o‘zbek tiliAbstract
Mazkur maqolada o‘zbek tilida fe’l analitik shakllarini avtomatik tanib olish muammolari kompyuter lingvistikasi nuqtayi nazaridan tahlil qilinadi. Tadqiqotda fe’l analitik shakllarining lingvistik tabiati, ularning morfologik va sintaktik xususiyatlari hamda tabiiy tilni qayta ishlash tizimlarida uchraydigan muammolar yoritilgan. Xususan, analitik shakllarni avtomatik aniqlash jarayonida yuzaga keladigan omonimiya, yordamchi fe’llarning ko‘p funksiyaliligi, analitik va sintaktik konstruksiyalar o‘rtasidagi chegaralarning noaniqligi, korpus ma’lumotlarining yetarli emasligi kabi masalalar ko‘rib chiqilgan. Shuningdek, analitik shakllarni aniqlashda qoidalarga asoslangan, statistik va neyron tarmoqlar asosidagi yondashuvlarning imkoniyatlari tahlil qilinadi. Tadqiqot natijalari o‘zbek
tili morfoanalizatorlari, sintaktik analizatorlar va mashina tarjimasi tizimlarini takomillashtirishda muhim ahamiyat kasb etadi.
Downloads
References
1. Abduazizov A.A. Tilshunoslik nazariyasiga kirish. – Toshkent: Sharq, 2010. – 176 b.
2. Abdullayeva O. Oʻzbek tilining internet axborot matnlari korpusini shakllantirishning nazariy va amaliy asoslari: Filol. fan. boʻyicha falsafa doktori (PhD) diss. – Andijon, 2022. – 120 b.
3. Абдурахмонова Н.З. Инглизча матнларни ўзбек тилига таржима қилиш дастурининг лингвистик таъминоти (Содда гаплар мисолида): Филол. фан. бўйича фалсафа доктори (PhD) дисс. автореф. – Тошкент, 2018. – 52 б.
4. Elov B., Hamroyeva Sh., Xusainova Z. NLP (tabiiy tilga ishlov berish)ning vazifalari va zamonaviy yondashuvlar // Filologik tadqiqotlar: til, adabiyot, taʼlim. – Termiz, 2022. – B. 5-6.
5. Hamroyeva Sh., Xusainova Z. NLP (tabiiy tilga ishlov berish)ning vazifalari va zamonaviy yondashuvlar // Filologik tadqiqotlar: til, adabiyot, taʼlim. – Termiz, 2022. – B. 5-6.
6. Норов А. Компьютер лингвистикаси асослари. – Қарши, 2017. – 136 б.
7. Ҳожиев А. Тўлиқсиз феъллар. – Тошкент: Фан, 1970. – 263 б.
8. Ҳожиев А. Ўзбек тилида кўмакчи феъллар. – Тошкент: Фан, 1966. – 223 б.
