MUQADDAS LABIRINT: OMON MUXTORNING BUXORO HIKOYALARIDA “SHAHAR MATNI” VA SO‘FIYONA RAMZLAR DEKODIROVKASI
DOI:
https://doi.org/10.66345/stj.v4i5/1.6328Keywords:
Omon Muxtor, o‘zbek modernizmi, shahar matni, Buxoro semiotikasi, tasavvufiy ramzlar, xronotop, magik realizm, madaniy xotira, postkolonial poetikaAbstract
Zamonaviy jahon adabiyotshunosligida “shahar matni” (Urban Text) konsepsiyasi asosan Yevrosiyo va G‘arb megapolislari misolida tadqiq etilib, Markaziy Osiyo shaharlarining semiotik manzarasi global ilmiy diskursda yetarlicha reprezentatsiya qilinmagan. Ushbu maqolada o‘zbek modernizmining yirik vakili Omon Muxtor nasridagi Buxoro shahrining badiiy konstruksiyasi va uning
ontologik qatlamlari tahlil qilinadi. Adibning “Buxorolik donishmand”, “Adabiyot muallimi” kabi asarlari misolida shaharning geografik lokatsiyadan mistik xronotopga aylanish jarayoni, an’anaviy“Sharq-G‘arb” dixotomiyasidan voz kechish tendensiyalari tadqiq etilgan. Tadqiqotda fazo semiotikasi va tasavvufiy germenevtika metodlari sintezi orqali Buxoroning “ko‘p qatlamli matn” (palimpsest)
sifatidagi xususiyatlari ochib beriladi. Maqolada shahar labirintlari va Tariqat yo‘li o‘rtasidagi tipologik o‘xshashliklar, “Zohir” va “Botin” to‘qnashuvi hamda muallifning “so‘fiyona urbanizm” konsepsiyasi ilmiy asoslab berilgan.
Downloads
References
1. Muxtor O. Buxorolik donishmand (hikoyalar to‘plami). – Toshkent: Sharq, 2005.
2. Lotman Yu.M. Universe of the Mind: A Semiotic Theory of Culture. – Indiana University Press, 1990.
3. Toporov V.N. Peterburgskiy tekst russkoy literaturi. – SPb.: Iskusstvo, 1995.
4. Bakhtin M.M. The Dialogic Imagination: Four Essays. – University of Texas Press, 1981.
5. Foucault M. Of Other Spaces: Utopias and Heterotopias // Diacritics. – 1986. – Vol. 16, No. 1. – P. 22-27.
6. Schimmel A. Mystical Dimensions of Islam. – University of North Carolina Press, 1975.
7. Faris W.B. Ordinary Enchantments: Magical Realism and the Remystification of Narrative. – Vanderbilt University Press, 2004.
8. Bhabha H. The Location of Culture. – Routledge, 1994.
9. Quronov D. Adabiyotshunoslik nazariyasi asoslari. – Toshkent: Akademnashr, 2018.
