HOFIZ UBĀHIYNING «TUHFAT UL-AHBOB» LUG‘ATIDA TOPONIMLARNING SEMANTIK VA FUNKSIONAL TASNIFI
DOI:
https://doi.org/10.66345/stj.v4i2.5005Keywords:
toponimika, onomastika, «Tuhfat ul-ahbob», lingvomadaniy tahlil, tarixiy geografiya, fors-tojik lug‘atshunosligi.Abstract
Mazkur maqola XVI asrga oid izohli lug‘at – «Tuhfat ul-ahbob» asarida qayd etilgan toponimlarni onomastik va lingvomadaniy nuqtayi nazardan tahlil qilishga bag‘ishlangan. Tadqiqotning asosiy maqsadi lug‘atda uchraydigan toponimlarni semantik va funksional jihatdan tasniflash, ularni oronimlar, gidronimlar, oykonimlar, urbanonimlar hamda me’moriy-harbiy va diniy toponimlar guruhlariga ajratish hamda ushbu nomlar orqali muallif Hofizi Ubāhiyning geografik, tarixiy va madaniy dunyoqarashini aniqlashdan iborat.
Tadqiqot jarayonida tavsifiy-tahliliy, qiyosiy va kontekstual usullardan foydalanildi. Tahlil natijalari shuni ko‘rsatadiki, «Tuhfat ul-ahbob»dagi toponimlar faqat geografik obyektlarni nomlash vositasi bo‘lib qolmay, balki XVI asrning ijtimoiy, siyosiy, diniy va adabiy tasavvurlarini aks ettiruvchi muhim lingvomadaniy birliklar sifatida namoyon bo‘ladi. Toponimlar izohida diniy rivoyatlar va klassik adabiyot namunalarining keltirilishi ularning semantik doirasini kengaytirib, makon tushunchasini ramziy va madaniy sathga ko‘taradi. Tadqiqot natijalari «Tuhfat ul-ahbob»ni onomastika va tarixiy tilshunoslik uchun muhim ilmiy manba sifatida baholash imkonini beradi.
Downloads
References
1. Azimova D. Linguocultural Aspects of Toponyms in Classical Persian Texts // Journal of Oriental Studies. – 2020.
2. Kadmon N. Toponymy: The Lore, Laws and Language of Geographical Names. – New York: Vantage Press, 2000.
3. Majitova S. Тhe lexical subtleties of some letters of arabic alphabet in gazelles of Djami //International Journal of Science and Research (IJSR), INDIA, Volum. – 2018. – Т. 7. – №. 5.
4. Room A. Place-Names of the World. – London: McFarland & Company, 1996.
5. Yo`ldoshev B. O`zbek onomastikasi masalalari. – Samarqand. SamDU nashri. 2011, -112 b.
6. Асадии Тӯсӣ. Луғати фурс / Муқаддима, таҳия, таълиқот, ҳошия, луғот ва феҳристи Нурулло Ғиёсов. Хуҷанд: Нури маърифат, 2015. 492 с.
7. Воҳидов А. Аз таърихи фарҳангнигории форсу тоҷик. – Самарқанд. Нашри ДДС. 2019.
8. Суперанская А. В. Что такое топонимика? – Москва: Наука, 1985.-182 стр.
9. Суперанская А. В. Общая теория имени собственного. – М.: Книжный дом «ЛИБРОКОМ», 2009. -368 c.
10. Топоров В.Н. Ономастика и мифология//Мифы народов мира. – Москва: Советская энциклопедия, 1987.
11. Холназаров Р. Таҳлили лингвистӣ, гендерӣ ва омории антропонимҳои ноҳияи Лахш. – Душанбе: 2019.-167 с.
12. Шоев Р. Ономастикаи “Самаки айёр”. – Душанбе: Ирфон, 2013.-192 с
13. Ҳомидов Д. Забони тоҷикӣ ва номшиносӣ. – Душанбе: 2018.- 271 с.
14. Ҳомидов Д. Сарнавишти вожаҳо, - Душанбе, 2008.
15. Ҳофизи Ӯбаҳӣ, Тӯҳфат-ул-аҳбоб, муаллифи муқаддима, тавзеҳот, илова ва феҳристҳо Ҳафиз Рауфзода. -Душанбе: Ирфон, 1992. -288 с.
16. Ҷумъахон Алимӣ. Ономастика (назария ва амалия). – Душанбе: 2017.-552 с.
17. ﺪ ﻫﺨﺪ ﺍ ﻋﻟﻰ ﺍﮐﺑﺮ. ﻠﻐﺘﻧﺎ ﻤﻪ. ﺠﻠﺪﻫﺎﻯ ١ ﻮ ۱۴. ﭽﺎﭗ ﺍﻮﻞ. ﺘﻬﺮﺍ ﻦ. ١٣٧٢
