Нововведения Cовременного Научного Развития в Эпоху Глобализации: Проблемы и Решения
Целью конференции "НОВОВЕДЕНИЯ СОВРЕМЕННОГО НАУЧНОГО РАЗВИТИЯ В ЭПОХУ ГЛОБАЛИЗАЦИИ: ПРОБЛЕМЫ И РЕШЕНИЯ" является определение оптимального соотношения между фундаментальными и прикладными науками, целевое распределение и планирование научных кадров и организаций, уделение большего внимания актуальным областям эпохи и более широкое применение достижений науки в практической жизни. более эффективно. проводятся исследования по применению, ориентации науки на развитие человеческого общества, определению будущего объективного мирового развития.
GLOBALLASHUV SHAROITIDA QIYOSIY TIPOLOGIYANING NAZARIY VA AMALIY AHAMIYATI
Ushbu maqolada qiyosiy tipologiyaning tilshunoslik va adabiyotshunoslikdagi o‘rni, uning shakllanish tarixi hamda zamonaviy rivojlanish tendensiyalari yoritilgan. Qiyosiy tipologiyaning turli tillarning fonetik, leksik va grammatik xususiyatlarini qiyosiy o‘rganishdagi ahamiyati, til universaliyalarini aniqlashdagi roli hamda tarjima nazariyasi va chet tillarini o‘qitish jarayonidagi amaliy imkoniyatlari tahlil qilingan. Shuningdek, Wilhelm von Humboldt, Joseph Greenberg, Roman Jakobson, Noam Chomsky kabi olimlarning ilmiy qarashlari asosida qiyosiy tipologiyaning nazariy asoslari yoritib berilgan. Maqolada globallashuv sharoitida tillar va madaniyatlararo aloqalarning rivojlanishi, axborot-kommunikatsiya texnologiyalari hamda sun’iy intellekt vositalarining qiyosiy tipologik tadqiqotlarga ko‘rsatayotgan ta’siri ham tahlil etilgan.
qiyosiy tipologiya, tilshunoslik, adabiyotshunoslik, til universaliyalari, globallashuv, madaniyatlararo aloqa, tarjima nazariyasi, chet tillarini o‘qitish, tipologik tadqiqotlar.
Copyright (c) 2026 Нововведения Cовременного Научного Развития в Эпоху Глобализации: Проблемы и Решения
IJTIMOIY PEDAGOGNING OILAVIY TARBIYA JARAYONIDAGI MA’NAVIY-MA’RIFIY FAOLIYATI
Mazkur maqolada ijtimoiy pedagogning oilaviy muhitda bolani tarbiyalashdagi o‘rni va roli tahlil qilinadi. Tadqiqotda oilaning bola shaxsini shakllantirishdagi ahamiyati, ijtimoiy pedagogning ota-onalar bilan hamkorligi, pedagogik va psixologik yordami hamda bolalarda ijobiy fazilatlarni rivojlantirishdagi faoliyati yoritilgan. Shuningdek, interfaol metodlar, milliy qadriyatlar va innovatsion yondashuvlar asosida bolalarda ma’naviy-axloqiy tarbiyani shakllantirish masalalari ko‘rib chiqilgan. Tadqiqot natijalari oilaviy tarbiya jarayonida ijtimoiy pedagogning faoliyati sog‘lom ma’naviy muhit yaratishda muhim omil ekanligini ko‘rsatadi.
ijtimoiy pedagog, oilaviy muhit, bola tarbiyasi, pedagogik yondashuv, psixologik yordam, ma’naviy tarbiya, interfaol metodlar, ota-ona hamkorligi, yosh xususiyatlari, barkamol avlod.
ТОРГОВЫЕ ОТНОШЕНИЯ В МАНГИСТАУ В XIX – НАЧАЛЕ XX ВЕКА
В статье рассматривается развитие торговых отношений в Мангистау в XIX – начале XX века. Мангистау благодаря выгодному географическому положению на побережье Каспийского моря стал важным торговым узлом между Россией, Средней Азией и прикаспийскими территориями. Анализируются вопросы экспорта и импорта товаров, развитие рыболовства, соледобычи, а также усиление товарно-денежных отношений. Отмечается рост торговых связей с Астраханью, Баку и другими центрами, увеличение числа торговцев и расширение сети лавок и складов. Торговые отношения сыграли ключевую роль в интеграции Мангистау в экономическую систему Российской империи и в развитии экономических отношений в регионе.
ҒТАМР 16.01.07 ТӨР ТІЛДІҢ ТҮП-ТӨРКІНІН ТІРІЛТКЕН ҒАЛЫМ
Академик Р.Сыздықтың қазақ тіл білімін қалыптастырып, дамытудағы ұшан-теңіз еңбегінің бір саласы – көне сөздердің этимологиясын зерттеумен байланысты. Алдымен, көне сөздерге не жатады, аты айтып тұрғандай, көнеріп, «қолдануға жарамсыз болып, қатардан шыққан» сөздерді зерттеу қазақ әдеби тілінің болашағына не береді? . Р.Сыздық еңбектерін зерттеу барысында біз осы сұрақтардың жауабын талқылайтын боламыз. Р.Сыздық еңбектерінде «көне сөздер» қазақ әдеби тілінің жеке құрылымдық бөлігі ретінде арнайы статусқа ие болады, көне сөздердің этимологиясын зерттеу тек лингвистикалық қана емес, тарихи-этнографиялық, тіпті этногенездік (тілдердің төркіндестігі, туыстығы туралы) те ақпарат береді. Бұл мақаланың мақсаты – ғалымның «Сөздер сөйлейді», «Сөз құдіреті», «Қазақ тіліндегі ескіліктер мен жаңалықтар» еңбектеріндегі тарихи-этимологиялық, тарихи-лексикологиялық зерттеулерге талдау жасап, қазақ әдеби тілінің қалыптасуында көне сөздердің орнын анықтау, қазіргі көркем әдеби тілде дұрыс қолданылуына баға беру. Мақалада Р.Сыздық зерттеулері негізінде батырлар жыры мен ғашықтық жырларда, XV-XVIII ғасырларда өмір сүрген ақын-жыраулардың поэтикалық мәтіндерінде, мақал-мәтелдерде, тұрақты сөз тіркестері құрамында кездесетін, қазіргі тілдік ортаға түсініксіз сөздер мен сөз тіркестерін зерттеудің теориялық-практикалық мәселелері қарастырылды. Көне сөздерді зерттеу Р.Сыздықтың «ауызша тараған қазақ әдеби тілі» концепциясын ғылыми дәйектеуге үлес қосады.
Рәбиға Сыздық, көне сөздер, этимология, «Сөздер сөйлейді», тарихи-этнографиялық, батырлар жыры, жыраулар поэзиясы.
ҒЫЛЫМИ ІЗДЕНІС ПЕН ПЕДАГОГИКАЛЫҚ ДАНАЛЫҚ ИЕСІ
«Жақсылық айтқанға – құрмет, есіміне – даңқ» демекші, халқымыз өнегелі адамдарды әрдайым ардақтап, олардың қабілеттері мен дарындарын ұрпаққа үлгі етіп көкірегі ояу, рухы биік, жүрегі таза тұлғаларды қашанда қолдап, мерейін арттырып отыруға игі ықпал еткен.
ӘОЖ 399.1 (83) ТЕХНОЛОГИЯЛЫҚ ПАРКТЕР – ЗАМАНАУИ ИННОВАЦИЯЛЫҚ ЭКОНОМИКАНЫҢ МАҢЫЗДЫ ЭЛЕМЕНТІ
Қазіргі таңда жоғарғы оқу орындарында білім-ғылым-өндіріс байланысын орнатуға бағытталған білім берудің инновациялық инфрақұрылымын қалыптастыру, әр түрлі профильді ғылыми-инновациялық орталықтар, жаңа технопарктер құру бойынша жұмыстар жүргізіліп келеді. Білікті маман даярлау – елдің экономикалық өсімінің негізі. Осыған байланысты мемлекет колледждер мен техникалық университеттерді заманауи құрал-жабдықтармен қамтамасыз ету, кәсіби бағдар беру және түлектерді жұмыспен қамту механизмдерін жетілдіру бағытында жүйелі жұмыстар жүргізуде.
Mazkur maqolada badiiy tarjimada milliy koloritni ifodalovchi muhim vositalardan biri bo‘lgan realiyalarning tarjima jarayonidagi o‘rni va ahamiyati tahlil qilinadi. Transliteratsiya usulining milliy koloritni qayta yaratishdagi imkoniyatlari haqida so‘z yuritiladi. Tahlillar natijasida realiyalar tarjimasi badiiy asarning milliy ruhini, tarixiy muhitini va etnomadaniy xususiyatlarini saqlashda muhim vosita ekanligi asoslab berilgan.
badiiy tarjima, milliy kolorit, realiya, lingvomadaniyat, etnomadaniy birlik, transliteratsiya, tarjima ekvivalentligi, milliy ruh, Kengesboy Karimov, “Og‘abiy” romani, qoraqalpoq adabiyoti, o‘zbek tarjimashunosligi, tarjima nazariyasi, madaniyatlararo kommunikatsiya.
THE DENOTATIVE MEANING OF EMOJI UNITS IN ENGLISH AND UZBEK
This thesis compares the denotative meaning of emoji units, which are widely used as a modern digital communication tool, in English and Uzbek. The main (direct) semantic meaning of emoji characters, their communicative function, and linguoculturological aspects are revealed. The study examines the relationship between the denotative and connotative layers of emoji, as well as the differences in their interpretation in different cultural contexts. The results shed light on the universal and local characteristics of emoji units in global communication.
emoji, denotative meaning, semantics, digital communication, linguoculturology, comparative analysis, English, Uzbek.
ИСЛАМ ҚАЖЫ МЫРЗАБЕКҰЛЫНЫҢ «ӘР САЛАДАН ТАМ-ТҰМДАП» КІТАБЫ ТУРАЛЫ (Ш.ЕСЕНОВ АТЫНДАҒЫ КТИУ-ДЕ КІТАП ТҰСАУКЕСЕРІНДЕ БАЯНДАМА)
Қай уақытта болмасын ел руханияты үшін өлке тарихының маңызы зор. Өйткені өлке тарихының өрнегіне елдің, жердің, ұлттың тарихы, мәдениеті және ұлы құндылықтары бар.
Қазақ елінің тарихында Алаш арыстарының орны қашан да бөлек, қастерлі, қазақ қоғамының, руханиятының дамуының бағдаршамы іспеттес. Ескексіз қайық сияқты қалтылдап, сансырап қалған халықтың көшін түзу бастап, тарих сахнасында жоғалып кетпеу жолында бар ғұмырын қиған, елін өркендеу жолына бастаған Алаш тұсындағы қоғамдық-саяси iсте Әлихан Бөкейханов, Ахмет Байтұрсыновтың қатарынан табылған арыстарымыздың бірі Мiржақып Дулатұлы болатын.
БАРМЫСЫҢ, БАБА ЖҰРТ!» ДАЛАЛЫҚ ЭКСПЕДИЦИЯСЫ: ҚАРАҚАЛПАҚСТАН МЕН ӨЗБЕКСТАННЫҢ ТАРИХИ-МӘДЕНИ МҰРАЛАРЫН ЗЕРТТЕУ НӘТИЖЕЛЕРІ
Ш. Есенов атындағы Каспий технологиялар және инжиниринг университеті жүзеге асырып отырған «BR24993043 Қытай және өзге де Шығыс елдері дереккөздеріндегі көне түркі топонимдері – қазіргі түркі интеграциясының түп негіздерінің бірі: тарихи-этимологиялық, лингвистикалық көрінісі» атты нысаналы бағдарламалық жоба жоспарына сәйкес, жоба орындаушыларынан құралған зерттеу тобы 2026 жылдың 2-10 мамыр аралығында Қарақалпақстан мен Өзбекстан аумағында ұйымдастырылған «Бармысың, баба жұрт!» атты далалық экспедицияға қатысып қайтты. Экспедицияның негізгі мақсаты – аталған өңірлердегі тарихи-этнографиялық, этномәдени және топонимиялық деректерді жинақтау, көне түркілік атаулардың тарихи сабақтастығын анықтау және өңірдегі рухани-мәдени мұра үлгілерін ғылыми тұрғыдан зерделеу болды.
Менің әкем – өмірдің ең қиын-қыстау кезеңдерінде, Ұлы Отан соғысы, одан кейінгі қалыпқа келтіру жылдары, жоқшылық, тарымшылық, жеткіліксіз кезеңдерді бастан өткерген ұрпақтың өкілі. Әкесі соғысқа кетіп жетім өскен оның жастайынан ес жиып, етек жинап, тірліктің қай жағына да ерте араласуына тура келді. Оқуға зерек, қабілетті жас өзі көксеген оқу орнына түсіп, оны ойдағыдай тәмамдап, туған елге оралды. Жас маман алғашында колхозда бас зоотехник, аудандық партия комитетінде нұсқаушы болып қызмет атқарды.
КАЗАХСКАЯ ИНТЕЛЛИГЕНЦИЯ И ОРЕНБУРГ: ИСТОРИЧЕСКИЕ СВЯЗИ И ВЗАИМОДЕЙСТВИЕ
В статье рассматривается роль города Оренбург в процессе формирования и развития казахской интеллигенции в конце XIX — начале XX века. Особое внимание уделяется общественно-политической, культурной и просветительской деятельности представителей казахской национальной интеллигенции, сосредоточивших свою деятельность в Оренбурге. Анализируется значение города как одного из крупнейших административных, образовательных и издательских центров, оказавших влияние на развитие национального самосознания казахского общества. В статье исследуются деятельность образовательных учреждений и общественных организаций, а также вклад представителей движения «Алаш» в развитие общественной мысли и государственности. На основе исторических источников и научных исследований раскрывается историческое значение Оренбурга в становлении казахской интеллигенции.
Оренбург, казахская интеллигенция, национальное самосознание, движение «Алаш», просветительство, общественно-политическая деятельность, национальная пресса, история Казахстана.
ИСТОРИОГРАФИЯ ПО ИСТОРИИ КАЗАХСКО-ДЖУНГАРСКИХ ВЗАИМООТНОШЕНИЙ: ВОСТОЧНЫЕ ХРОНИКИ И КАЗАХСКИЕ УСТНЫЕ ИСТОЧНИКИ
В статье рассматриваются восточные хроники и казахские источники, освещающие историю казахско-джунгарских контактов в XVII–XVIII веках. Основное внимание уделяется анализу письменных источников восточного происхождения, казахских шежире, исторических преданий и фольклорных материалов как важных свидетельств политических, военных и дипломатических взаимоотношений между Казахским ханством и Джунгарским государством. В статье проводится сравнительный анализ источников, выявляются их информативные возможности, степень достоверности и значение для реконструкции исторических событий. Делается вывод о значимости комплексного использования восточных и казахских источников для объективного изучения истории казахско-джунгарских отношений.
казахско-джунгарские отношения, восточные хроники, казахские источники, Казахское ханство, Джунгарское ханство, исторические источники, шежире, историческая память, дипломатические контакты.
Ғылым мен білім сабақтастығы: тарихшы-ғалымның зерттеу тәжірибесі
Мақалада Ш.Есенов атындағы Каспий технологиялар және инжиниринг университетінің «Тарих және дәстүрлі өнер» кафедрасының доценті, тарих ғылымдарының кандидаты Табылдиева Орынгүл Дүйсенбайқызының ғылыми-педагогикалық және қоғамдық қызметі қарастырылады. Ғалымның Маңғыстау өңірінің этнодемографиялық тарихын зерттеу бағытындағы ғылыми ізденістері, жоғары білім беру жүйесіндегі педагогикалық қызметі және ғылыми еңбектері сараланады. Сонымен қатар республикалық және халықаралық деңгейде жарық көрген ғылыми мақалалары, оқу құралдары мен монографиялық еңбектерінің отандық ғылым мен білім беру саласының дамуына қосқан үлесі талданады. Автордың ғылыми-педагогикалық қызметі аймақтық тарихты зерттеу, болашақ тарих мамандарын даярлау және жоғары білім беру сапасын арттыру бағытындағы маңызды тәжірибенің бірі ретінде бағаланады.
жоғары білім беру, тарих ғылымы, Маңғыстау тарихы, ғылыми-зерттеу қызметі, этнодемография.
Ұстаз еңбегі – студент мүмкіндігі: «Тарих» БББ бойынша сыртқы академиялық ұтқырлықтың дамуы
Мақалада Ш.Есенов атындағы Каспий технологиялар және инжиниринг университетінің 6В01601 – «Тарих» білім беру бағдарламасы бойынша жүзеге асырылып отырған сыртқы академиялық ұтқырлық бағдарламасының даму үдерісі қарастырылады. Зерттеудің негізгі нысаны ретінде «Тарих және дәстүрлі өнер» кафедрасының аға оқытушысы, тарих ғылымдары бойынша магистр Сидешова Роза Азименқызының академиялық ұтқырлық жүйесін қалыптастырудағы ұйымдастырушылық, ғылыми және үйлестірушілік қызметі талданады. Автор аталған оқытушының Түркия Республикасындағы Niğde Ömer Halisdemir University университетімен халықаралық байланыстарды нығайтудағы, студенттердің шетелдік білім беру кеңістігіне кірігуін қамтамасыз етудегі және академиялық ұтқырлық бағдарламасының тұрақты жүйеге айналуындағы еңбегіне ғылыми тұрғыда баға береді. Сонымен қатар Сидешова Роза Азименқызының Маңғыстау тарихын зерттеу бағытындағы ғылыми еңбектері, тарихи-мәдени жобалары, қоғамдық қызметі, мемлекеттік және ведомстволық марапаттары, сондай-ақ студенттердің кәсіби қалыптасуына қосқан үлесі сараланады. Зерттеу нәтижесінде 6В01601 – «Тарих» білім беру бағдарламасының халықаралық академиялық кеңістікке жүйелі түрде кірігуінде Сидешова Роза Азименқызының қызметі шешуші факторлардың бірі болғаны анықталды.
академиялық ұтқырлық, халықаралық білім беру, тарих білім беру бағдарламасы, Маңғыстау тарихы, халықаралық ынтымақтастық, студенттердің кәсіби дамуы.
СТУДЕНТТІК БЕЛСЕНДІЛІКТЕН АЗАМАТТЫҚ КӨШБАСШЫЛЫҚҚА: БАИСБЕКОВ САНЖАРДЫҢ «UNION» ҰЙЫМЫНДАҒЫ ЖЕТЕКШІЛІК ТӘЖІРИБЕСІ
Мақалада Yessenov University жанындағы «Union» Жоғарғы студенттік кеңесінің студенттік өзін-өзі басқару жүйесін дамытудағы рөлі қарастырылады. Зерттеудің негізгі нысаны ретінде 2023 – 2025 жылдары ұйымға жетекшілік еткен Тарих-23-1 оқу тобының студенті Баисбеков Санжар Муратовичтің қоғамдық және ұйымдастырушылық қызметі талданады. Автор оның президенттік кезеңіндегі студенттік клубтардың ашылуы, әлеуметтік және мәдени жобалардың жүзеге асырылуы, жастардың қоғамдық белсенділігінің артуы сияқты нәтижелерге ғылыми тұрғыда баға береді. Сонымен қатар Баисбеков Санжардың студенттік көшбасшылықтан азаматтық белсенділік деңгейіне дейін қалыптасқан тұлғалық келбеті айқындалады. Зерттеу нәтижесінде «Union» ұйымының университеттегі студенттік бастамаларды қолдайтын маңызды әлеуметтік институтқа айналғаны анықталды.
студенттік өзін-өзі басқару, жастар көшбасшылығы, студенттік ұйым, қоғамдық белсенділік, студенттік клубтар, академиялық ұтқырлық, университет
Мақалада Қазақстан территориясындағы ортағасырлық Алтын Орда мемлекетінің тарихына қатысты араб,парсы және әр кезеңдерде Алтын Орда тарихын зерттеген ғалымдардың Алтын Орда тарихына қатысты зерттеулері негізінде жазылған еңбектеріне кең көлемде талдау жасала отырып Алтын Орданың тарихының зерттелуі жан жақты ашылып қарастырылады.
Алтын Орда, ортағасыр, араб, мемлекет, тарих.
РАЗВИТИЕ АКАДЕМИЧЕСКОЙ МОБИЛЬНОСТИ В УНИВЕРСИТЕТЕ ЕСЕНОВА
В статье рассматривается развитие академической мобильности в системе высшего образования Республики Казахстан в условиях интернационализации. Подчёркивается значимость интеграции отечественных вузов в мировое образовательное пространство, а также роль академической мобильности как одного из ключевых инструментов повышения качества подготовки специалистов. На примере Каспийского университета технологий и инжиниринга имени Ш.Есенова показана практическая реализация программ академического обмена с зарубежными вузами. Отмечается устойчивое развитие партнёрских связей и рост числа участников программ академической мобильности. Подчёркивается положительное влияние международного обучения на профессиональное и личностное развитие студентов, расширение их научного кругозора и формирование глобальной образовательной компетентности.
ГЕРМАН-ҚАЗАҚ СЕРІКТЕСТІГІ МАҢҒЫСТАУ ӨҢІРІНДЕГІ ИНЖЕНЕРЛІК БІЛІМ БЕРУДІ ТРАНСФОРМАЦИЯЛАУДЫҢ ФАКТОРЫ РЕТІНДЕ
Мақалада Қазақстан мен Германия арасындағы жоғары білім саласындағы ынтымақтастықтың дамуы қарастырылады. Ерекше назар Батыс Қазақстанда құрылған Қазақ-Герман тұрақты инженерия институтының қызметіне аударылады. Институттың мақсаты, білім беру бағдарламалары, халықаралық әріптестік бағыттары және оның өңірлік инженерлік білім беруді дамытудағы рөлі талданады.
халықаралық білім беру, инженерлік білім, академиялық серіктестік, тұрақты даму, Қазақстан–Германия ынтымақтастығы.
XX ғ. 20-30 жж. Маңғыстаудың әлеуметтік-экономикалық жағдайы
Бұл мақалада XX ғасырдың 20-30 жылдарындағы Маңғыстау өңірінің әлеуметтік-экономикалық жағдайы қарастырылады. Кеңес өкіметінің жүргізген ұжымдастыру, тәркілеу, отырықшыландыру және салық саясатының Маңғыстау халқының дәстүрлі шаруашылығына тигізген зардаптары талданады. Сонымен қатар 1927–1928 жылдардағы жұт, 1931 жылғы көтерілістер, ашаршылық пен жаппай босқыншылықтың халық тұрмысына әсері көрсетіледі. Мақалада мал шаруашылығының құлдырауы, халық санының азаюы, әлеуметтік күйзеліс және саяси қуғын-сүргін мәселелері тарихи деректер негізінде сипатталған.
O‘ZBEK TILIDA ANTROPONIMLARNING LINGVOKULTUROLOGIK XUSUSIYATLARI
Ushbu maqolada o‘zbek tilidagi antroponimlarning lingvokulturologik xususiyatlari, ya’ni inson nomlarining til va madaniyat bilan o‘zaro bog‘liqligi tahlil qilinadi. Ismlar tizimining shakllanishida milliy mentalitet, diniy qarashlar, tarixiy jarayonlar hamda ijtimoiy omillarning ta’siri yoritiladi. Shuningdek, antroponimlarning semantik qatlamlari va ularning madaniy ma’nolarni ifodalashdagi roli ko‘rib chiqiladi.
antroponim, lingvokulturologiya, ism, o‘zbek tili, madaniyat, onomastika, milliy mentalitet.
KIYIM DIZAYNI VA KOMPOZITSION YECHIMLARNI SHAKLLANTIRISHDA TASHQI KO‘RINISH OMILLARINING O‘RNI
Ushbu maqolada kiyim dizayni va kompozitsion yechimlarni shakllantirishda tashqi ko‘rinish omillarining hal qiluvchi o‘rni o‘rganiladi. Unda tana tuzilishi, yuz xususiyatlari, teri rangi va shaxsiy uslub kabi individual xususiyatlar siluet, ranglar palitrasi, mato va dekorativ elementlarni tanlashga qanday ta’sir qilishi tahlil qilinadi. Tadqiqot kiyimda uyg‘unlik va estetik jozibadorlikka erishish uchun ushbu shaxsiy xususiyatlarni hisobga olish muhimligini ta’kidlaydi. Shuningdek, u dizaynerlar uchun kiyimlarni yaratishda ushbu tamoyillarni amaliy qo‘llashni muhokama qiladi. Olingan natijalar modada shaxsiylashtirilgan dizayn yondashuvlarini chuqurroq tushunishga yordam beradi.
kiyim dizayni, kompozitsion yechimlar, tashqi ko‘rinish omillari, shaxsiy uslub, estetika, moda, siluet, rang palitrasi.
INDIVIDUAL TANA TUZILISHIGA MOS KIYIM KONSTRUKTSIYASINI OPTIMALLASHTIRISH METODLARI
Ushbu maqola individual tana tuzilishiga mos kiyim konstruksiyasini optimallashtirishning zamonaviy metodlarini o'rganadi. Standart o'lchamlar tizimining cheklovlari va har bir insonning noyob antropometrik xususiyatlarini hisobga olish zarurati muhokama qilinadi. Tadqiqotda 3D skanerlash, kompyuterda loyihalash (CAD) va ilg'or algoritmik yechimlar orqali kiyim andozalarini shaxsiylashtirish usullari tahlil qilingan. Ushbu yondashuvlar kiyimning qulayligi, estetikasi va ishlab chiqarish samaradorligini oshirishga xizmat qiladi, iste'molchilarning ehtiyojlarini maksimal darajada qondirish imkonini beradi.
individual tana tuzilishi, kiyim konstruksiyasi, optimallashtirish, antropometriya, 3d skanerlash, shaxsiylashtirish, andozalar.
ABDULLA ORIPOV SHE’RIYATINING BADIIY VA G'OYAVIY O‘ZIGA XOSLIGI
Ushbu ilmiy ishda O'zbekiston xalq shoiri Abdulla Oripov (1941–2016) she'riyatining badiiy va g'oyaviy jihatdan o'ziga xos xususiyatlari tahlil qilingan. Tadqiqotda shoirning falsafiy-lirik yo'nalishdagi ijodi, uning she'rlarida ifodalangan vatanparvarlik, insonparvarlik, ma'naviyat va milliy o'zlikni anglash g'oyalari o'rganilgan. Abdulla Oripov she'riyatida xalq tili va xalqchillik ustunligi, lirik qahramonning ko'p qirraliligi, tabiat tasvirlari orqali inson ruhiyatining nozik jihatlari aks ettirilishi, shuningdek, badiiy haqqoniylik va poetik mahoratning uyg'unligi ilmiy tahlil qilingan. Shoirning "Onajon", "Mitti yulduz", "Yuzma-yuz", "Yillar armoni" kabi she'riy to'plamlari misolida uning ijodiy evolyutsiyasi va badiiy tafakkurining rivojlanish bosqichlari ko'rsatilgan. Tadqiqot natijalari shuni ko'rsatadiki, Abdulla Oripov she'riyati o'zbek adabiyotida yangicha badiiy mezonlarni joriy etgan, milliy ruh va umuminsoniy qadriyatlarni uyg'unlashtirgan, she'riyatimizning g'oyaviy-badiiy salohiyatini yuksaltirgan muhim hodisadir.
she’riyat, badiiy o‘ziga xoslik, g‘oyaviy o‘ziga xoslik, milliy ruhiyat, erkinlik, Vatan sevgisi, badiiy obrazlar, o‘zbek adabiyoti, falsafiy chuqurlik.
SMART TEXNOLOGIYA VA ULARNING HAYOT FAOLIYATI XAVFSIZLIGINI OSHIRISHDAGI ROLI
Mazkur maqolada smart texnologiyalarning zamonaviy jamiyatdagi o‘rni va ularning hayot xavfsizligini ta’minlashdagi roli ilmiy-nazariy hamda amaliy jihatdan asoslab beriladi. Tadqiqotda sun’iy intellekt, Internet of Things (IoT), katta ma’lumotlar (Big Data) va aqlli monitoring tizimlarining ishlash prinsiplari tahlil qilinib, ular yordamida xavf-xatarlarni oldindan aniqlash, real vaqt rejimida nazorat qilish va tezkor qaror qabul qilish imkoniyatlari ochib beriladi. Shuningdek, maqolada smart texnologiyalarning sog‘liqni saqlash, transport tizimi, sanoat xavfsizligi hamda aqlli shaharlar infratuzilmasida qo‘llanilishi aniq misollar asosida yoritiladi. Tadqiqot natijalari shuni ko‘rsatadiki, aqlli tizimlar inson omilini kamaytirish, favqulodda vaziyatlarning oldini olish va xavfsizlik darajasini oshirishda muhim ahamiyat kasb etadi. Bundan tashqari, maqolada smart texnologiyalarni joriy etish bilan bog‘liq kiberxavfsizlik tahdidlari, ma’lumotlar maxfiyligi va iqtisodiy xarajatlar kabi muammolar ham ilmiy asosda tahlil qilinadi hamda ularni bartaraf etish bo‘yicha taklif va tavsiyalar ishlab chiqiladi.
raqamli texnologiyalar, xavfsizlik tizimlari, aqlli shaharlar, real vaqt monitoringi, avtomatlashtirish, texnologik innovatsiyalar.
RANGTASVIRNI O‘QITISH JARAYONIDA AN’ANAVIY VA RAQAMLI TEXNOLOGIYALARNI INTEGRATSIYALASH: PEDAGOGIK TAJRIBA VA GIBRID TA’LIM MODELI
Mazkur maqolada oliy va professional badiiy ta’lim tizimida rangtasvir fanini o‘qitishning innovatsion paradigmalari tadqiq etiladi. Asosiy e’tibor an’anaviy akademik rangtasvir maktabi qonuniyatlarini raqamli vositalar (Digital Art) bilan uyg‘unlashtiruvchi "Gibrid ta’lim" metodikasiga qaratilgan. Tadqiqot davomida raqamli eskizlashtirish, ranglarning matematik-vizual tahlili va ularning real pigmentlar (moybo‘yoq, akvarel, guash) orqali ijro etilishining pedagogik samaradorligi tahlil qilingan. Amaliy natijalar o‘quvchilarning fazoviy tafakkuri va koloristik mahorati 30-40% ga oshganini ko‘rsatadi.
gibrid ta’lim, akademik rangtasvir, raqamli integratsiya, kognitiv vizuallashuv, koloristika, badiiy didaktika, metodik innovatsiya, vizual intellekt.
FOREIGN EXPERIENCE IN ATTRACTING DIRECT INVESTMENTS TO UZBEKISTAN
Today, the role and importance of investments on a global scale is incomparable. The level of development and economic growth of each country largely depends on investment processes. In the current era of globalization, the sustainable economic development of any society cannot be imagined without investments. Investments affect the rate and volume of reproduction in the economy, ensure scientific and technical development and employment of the population. In order to achieve sustainable growth of the economy, renewal of the main capital and structural changes in the financial sector, it is necessary to properly implement investment activities in economic sectors, attract local and foreign investments, and carry out rational development works.
METROLOGIYA FANIDA ZAMONAVIY O‘LCHASH VOSITALARI BILAN ISHLASH KOMPETENSIYASINI SHAKLLANTIRISH METODIKASI
Mazkur maqolada metrologiya fanida talabalarni zamonaviy o‘lchash vositalari bilan ishlashga tayyorlashning metodik asoslari yoritildi. O‘quv jarayonida raqamli multimetr, elektron tarozi, infraqizil termometr, elektron shtangensirkul va sensorli o‘lchash tizimlaridan foydalanish orqali amaliy kompetensiyani shakllantirish mexanizmi ishlab chiqildi. Muallif tomonidan metrologiya mazmuniga mos bo‘lgan KALIBR metodi taklif etildi. Ushbu metod asbobni kuzatish, o‘lchash vazifasini aniqlash, laborator amaliyotni bajarish, natijani interpretatsiya qilish, bayonnomani rasmiylashtirish va refleksiya bosqichlarini bir tizimga keltiradi. Tadqiqot natijalari mazkur yondashuv talabalarda o‘lchash aniqligi, xatolikni baholash, birliklardan to‘g‘ri foydalanish va protokollashtirish ko‘nikmalarini sezilarli darajada rivojlantirishini ko‘rsatadi.
metrologiya, zamonaviy o‘lchash vositalari, kompetensiya, o‘lchash xatoligi, noaniqlik, laboratoriya mashg‘uloti, KALIBR metodi, raqamli ta’lim, kasbiy tayyorgarlik.
THE ROLE OD IDIOMS TO ENHANCE ENGLISH SPEAKING IN SCHOOLS OF RURAL AREAS
This study investigates the effectiveness of expression-based activities in developing English speaking skills among students in underperforming schools of Narpay district. Rural learners often face challenges such as limited fluency, weak discourse organization, and speaking anxiety due to traditional grammar-focused instruction and lack of authentic language exposure. Structured activities using formulaic expressions, discourse markers, and functional conversational routines were implemented to improve communicative competence. Pre- and post-speaking assessments, classroom observations, and student feedback indicated significant improvement in fluency, coherence, and interactional competence. The study concludes that integrating expression-based activities into English lessons is an effective and sustainable strategy for enhancing speaking competence in rural EFL contexts
speaking skills, expression-based activities, rural education, communicative competence, Narpay district.